(V) Dùng Chuyên Tu, Chuyên Hoằng, Cầu Sanh Tịnh Độ

[1]. Tu Học Tịnh Độ Lấy Hiếu Thân Báo Ân Làm Nền Tảng

　　Trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật, Đức Phật đã đưa ra ba điều kiện căn bản cho người tu học Tịnh Độ, đó là điều mà chúng ta thường gọi là "Tam Phước trong Kinh Quán". Điều thứ nhất trong ba phước này là "hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự thầy tổ, tâm từ không giết hại, tu Thập Thiện Nghiệp". Nói cách khác, việc tu học của Tịnh Độ Tông lấy việc thực hành đạo hiếu và đạo thầy trò làm yêu cầu đầu tiên khi bước vào cửa. Lão Hòa Thượng Tịnh Không thường nói: Phật pháp là đạo thầy trò, nhưng đạo thầy trò lại được xây dựng trên nền tảng của đạo hiếu. Một người ngay cả cha mẹ mình cũng không hiếu dưỡng, làm sao chúng ta có thể tin vào sự chân thành của người đó đối với xã hội đại chúng; một người ngay cả thầy mình cũng không tôn kính, làm sao chúng ta có thể tin vào sự thành kính của người đó đối với chúng sanh có tình. Tất nhiên, đạo hiếu yêu cầu không chỉ "nuôi dưỡng thân xác cha mẹ" mà còn phải "nuôi dưỡng chí hướng của cha mẹ", và nguồn gốc của văn hóa truyền thống Trung Hoa cũng bắt đầu từ đây. Nhưng nếu chúng ta có thể lấy đây làm nền tảng rồi mở rộng thêm, không chỉ hiếu dưỡng cha mẹ mình mà còn hiếu dưỡng cha mẹ người khác, tôn kính tất cả chúng sanh có tình, yêu quý tất cả những sự vật vô tình, cẩn trọng với mọi nhân duyên gặp gỡ; ngoài ra, còn tôn kính cha mẹ quyến thuộc của chúng ta trong vô lượng kiếp quá khứ, thậm chí quý trọng môi trường mà chúng ta đang sinh sống, yêu quý từng ngọn cỏ, từng gốc cây, như vậy đạo hiếu mới có thể được thực hành triệt để, viên mãn.

　　Từ đó có thể thấy, Nho gia nói về đạo hiếu là giới hạn nó trong phạm vi nhỏ của một gia đình hoặc một dòng họ; còn Phật gia nói về đạo hiếu là đặt nó trong một chuỗi nhân quả vĩnh viễn không cùng, và mở rộng đến tất cả chúng sanh khắp hư không pháp giới, trong một phạm vi rộng lớn vô hạn. Vì vậy, mỗi người tu học Phật giáo khi tụng niệm hàng ngày đều phát Tứ Hoằng Thệ Nguyện, mà điều đầu tiên chính là "Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ". Đây là một tấm lòng rộng lớn đến cực độ, đây cũng chính là tư tưởng biết ơn và báo ơn mà Phật giáo đề xướng; nói thật ra, tư tưởng báo ơn cũng chính là sự mở rộng vô hạn của đạo hiếu trong Nho gia.

　　Tất nhiên, nói trở lại, việc tu học của Tịnh Độ Tông yêu cầu chúng ta phải làm được việc hiếu thân, tôn sư, báo đáp bốn trọng ân, mà các tông phái khác của Phật giáo cũng đều như vậy. Khi Phật giáo mới truyền vào Trung Quốc, việc nó có thể được tiếp nhận hoàn toàn bởi đất nước lớn phương Đông này, ngoài những nguyên nhân như giáo lý giáo nghĩa viên mãn, thái độ sống với trí tuệ cao độ, thì việc đề xướng tư tưởng tôn sư trọng đạo, hiếu thân báo ân cũng là một yếu tố vô cùng quan trọng.

[2]. Chuyên Sâu Vào Một Môn Là Phương Pháp Giải Thoát Trực Tiếp Nhất

　　Vào những năm đầu, Lão Hòa Thượng Tịnh Không hầu như đã tìm hiểu qua các giáo pháp khác của Phật giáo như Thiền Tông, Thiên Thai, Hoa Nghiêm, Duy Thức, Tam Luận. Lúc đó, do các vị thầy mà Ngài thân cận đều có học vấn sâu dày và đức độ cao vọng, nên Lão Hòa Thượng tiếp thu rất nhanh, nền tảng Phật học cũng được xây dựng rất vững chắc, nghiên cứu rất có tâm đắc. Lão Hòa Thượng thường nói, khi thân cận tiên sinh Phương Đông Mỹ, "tôi biết được rằng học Phật là sự hưởng thụ cao nhất của đời người"; trong những năm theo học với Đại Sư Chương Gia, "tôi hiểu được ý nghĩa chân thật của sáu chữ nhìn thấu, buông xả". Vì vậy, sau này khi Lão Hòa Thượng thân cận cụ Lý Bỉnh Nam, đã theo yêu cầu của thầy mà buông bỏ hết những gì đã học trước đó. Lúc ấy, Lão Hòa Thượng đã thể nghiệm sâu sắc rằng dù ngàn kinh muôn luận, mỗi bộ đều có thể khai mở sự hiểu biết viên mãn; tám vạn pháp môn, mỗi môn đều có thể đi thẳng đến Bát Nhã, nhưng người học Phật khi bắt đầu bắt buộc phải theo một môn, một con đường mà đi vào, và chỉ có như vậy tâm mới chuyên nhất; tâm chuyên nhất thì định lực tự nhiên ngày càng tăng, trí tuệ ngày càng lớn. Kiên trì lâu dài, dù về mặt kiến thức Phật học hay về mặt tri kiến tu hành đều sẽ có thành tựu rõ rệt.

　　Từ khi kế hoạch sáng lập "Học Viện Giáo Dục Phật Đà" bắt đầu được thực hiện từng bước, việc bố trí chương trình của học viện đã hoàn toàn theo đường hướng tư tưởng của Lão Hòa Thượng, đây cũng là nguyên nhân tại sao học viện thực hiện mô hình giáo học theo đơn vị. Trong xã hội hiện đại, chỉ có mô hình này là gần với phương pháp giáo học kiểu tư thục truyền thống của Trung Quốc, và cũng chỉ có phương thức này mới phù hợp để áp dụng trong giáo dục Phật giáo; tất nhiên, nó cũng phù hợp với nguyên tắc "chuyên sâu vào một môn, tu tập lâu dài". Lão Hòa Thượng không đồng tình với việc các học viện Phật giáo thông thường tham khảo lý luận giáo học của các đại học ngoài xã hội khi sắp xếp chương trình, vì Lão Hòa Thượng thường nói: "Mục đích lập học của trường Phật giáo và trường học ngoài xã hội hoàn toàn khác nhau. Ví như mục đích giáo dục của trường y khoa ngoài xã hội là đào tạo học sinh sau này làm bác sĩ, mục đích của trường luật là đào tạo học sinh sau này làm luật sư, còn mục đích của Phật học viện là để mỗi người được giáo dục sau này làm Bồ Tát, thành Phật. Lý luận phương pháp, cách bố trí chương trình, mô hình quản lý của giáo dục ngoài xã hội, tất cả những thứ đó tuyệt đối không thể áp dụng cho giáo dục Phật giáo; nếu làm như vậy, chúng ta không chỉ lãng phí nhân lực, tài lực, mà quan trọng hơn là chúng ta sẽ làm đứt đoạn huệ mạng pháp thân của rất nhiều người. Việc này tuyệt đối chúng ta không được làm. Vì vậy tôi chủ trương Học Viện Giáo Dục Phật Đà áp dụng chế độ giáo học theo đơn vị, và việc nhấn mạnh tầm quan trọng của sự chuyên sâu vào một môn là có nguyên do. Các vị Tổ Sư, Đại Đức từ xưa đều nhờ phương thức này mà khai ngộ, mà thành tựu; ngày nay chúng ta tại sao không thể có thành tựu trong giáo dục Phật giáo, nguyên nhân chủ yếu là chúng ta đã bỏ mất phương pháp tốt, mà lại lấy về những dây trói buộc tay chân mình từ thế gian. Nói một câu, chúng ta đang bỏ gốc mà theo ngọn, làm sao có thể có thu hoạch được?"

[3]. Pháp Môn Tịnh Độ Phù Hợp Nhất Với Căn Cơ Của Xã Hội Hiện Đại

　　Lão Hòa Thượng Tịnh Không quyết định đời này chuyên tu chuyên hoằng Tịnh Độ là sau khi thân cận cụ Lý Bỉnh Nam (cụ Lý Bỉnh Nam là người truyền thừa của Đại Sư Ấn Quang ở Linh Nham Sơn). Lúc đó, dưới ảnh hưởng của cụ Lý, số người tu học pháp môn Tịnh Độ tại khu vực Đài Loan khoảng hai trăm ngàn người. Việc giáo học của cụ Lý rất sinh động, cụ quán sát căn cơ mà giáo hóa, tùy duyên mà thi hóa, và lời nói hành động tương ứng, tâm và miệng như một, được sự tôn kính của cả trong và ngoài giới Phật giáo thời đó. Trong mười năm được thân cận trực tiếp với cụ Lý, tư tưởng của Lão Hòa Thượng Tịnh Không đã có sự thay đổi vô cùng sâu sắc; Ngài cho rằng làm một "nhà thông thái dường như biết hết mọi thứ, nhưng lại không thông suốt điều gì" hay một học giả Phật học không thể giải quyết được những vấn đề căn bản của đời người như sanh, già, bệnh, chết, cũng không thể giúp chúng sanh có tình thoát khỏi luân hồi sáu đường. Căn cứ theo lời dạy của Đức Phật: "Thời kỳ Chánh Pháp, giới luật thành tựu; thời kỳ Tượng Pháp, thiền định thành tựu; thời kỳ Mạt Pháp, Tịnh Độ thành tựu", trong thời đại hiện nay của chúng ta, pháp môn Tịnh Độ là pháp môn thích ứng căn cơ nhất, cũng có thể giúp chúng sanh một cách căn bản nhất, vì vậy Lão Hòa Thượng đã có quyết tâm hoằng dương pháp môn Tịnh Độ suốt đời.

　　Trong xã hội hiện đại, ở bất kỳ quốc gia và khu vực nào tại phương Đông hay phương Tây, dù mức sống của con người không ngừng được nâng cao, sự hưởng thụ trong đời sống ngày càng phong phú, nhưng nhịp sống lại ngày càng căng thẳng, tâm trạng sống ngày càng u uất. Giáo dục Phật giáo trong thời đại này chắc chắn là một trong số ít những con đường để giải quyết các vấn đề tinh thần và tâm lý của con người. Khi người phương Tây trong sự bất lực đã kêu lên rằng "Thượng Đế đã chết", thì chỉ riêng Phật giáo với sắc thái chân thành, thanh tịnh, bình đẳng, chánh giác, từ bi, đã bước vào đời sống của họ trong ánh nhìn khát khao mong mỏi của người phương Tây. Nhưng vì các tông phái khác nhau của Phật giáo có sự chú trọng khác nhau, phương thức tu học cũng khác nhau, nên các tông như Hoa Nghiêm, Thiên Thai, Duy Thức vẫn chưa mở được cửa vào phương Tây; còn Thiền và Tịnh Độ lại rất nhanh được rất nhiều người tiếp nhận. Nhưng chúng ta biết, việc tu học Thiền Tông nhất định phải có sự chỉ dẫn của người sáng mắt (đã khai ngộ) mới có thể có thành tựu, mà chúng ta lại có bao nhiêu vị Thiền Sư đã minh tâm kiến tánh hoặc sắp kiến tánh vượt trùng dương đến đây? Vấn đề này chắc ai trong chúng ta cũng đều hiểu rõ trong lòng. Nhưng việc tu học Tịnh Độ thì sẽ không gặp phải khó khăn như vậy, cũng sẽ không có trở ngại lớn về ngôn ngữ hay hạn chế về môi trường.

　　Việc tu học Tịnh Độ có thể thực hành trong động, trong tịnh, trong khi làm việc, trong khi nghỉ ngơi, bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu, không bó buộc vào hình thức, tùy ý mà thành tựu. Nó chỉ yêu cầu người tu học có đầy đủ tín tâm chân thật, nguyện tha thiết, rồi xưng niệm danh hiệu "A Di Đà Phật", tức có thể đới nghiệp vãng sanh, không thoái mà thành Phật. Thời đại không ngừng phát triển, xã hội không ngừng chuyển đổi; nếu có thể trong tập thể luôn biến đổi này mà giữ một tấm lòng chân thật không đổi, giữ ý niệm ra khỏi sáu đường không đổi, giữ sự tinh tấn niệm Phật tu học, nhìn thấu buông xả không đổi, thì theo thời gian chúng ta chắc chắn sẽ không nói là không có thu hoạch. Vì vậy Lão Hòa Thượng thường nói: Pháp môn Tịnh Độ dù khó sanh tín tâm, nhưng lại dễ tu học; vì vậy, chỉ cần mọi người chịu làm, thật sự làm, không nghi ngờ, không xen hở, không pha tạp, chuyên sâu vào một môn, tu tập thường xuyên lâu dài, chuyển mỗi ý niệm trong tâm thành "A Di Đà Phật", như vậy chúng ta chắc chắn sẽ thành tựu.